Odszkodowanie to nie to samo co wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy

Po niezgodnym z prawem zwolnieniu dyscyplinarnym (rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika) masz – co do zasady – dwa główne roszczenia: przywrócenie do pracy albo odszkodowanie (art. 56 §1 k.p.).
Jeżeli sąd przywróci Cię do pracy, wtedy osobnym świadczeniem może być wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy (art. 57 k.p.).
Jeżeli natomiast wybierasz (albo sąd zasądza) odszkodowanie, to jego wysokość liczy się według reguł z art. 58 k.p.

To rozróżnienie jest krytyczne, bo wiele osób myśli: „przegrałem pracę, to dostanę kilka miesięcy pensji za cały czas procesu”. Zwykle nie — kodeksowe odszkodowanie po dyscyplinarce jest limitowane i często kończy się na kwocie odpowiadającej okresowi wypowiedzenia.

Ile wynosi odszkodowanie po bezprawnej dyscyplinarce – zasada ogólna

Co do zasady odszkodowanie wynosi równowartość wynagrodzenia za okres wypowiedzenia (art. 58 zd. 1 k.p.).
Czyli: najpierw ustalasz, jaki byłby Twój ustawowy okres wypowiedzenia, a potem liczysz, ile wynagrodzenia przypada za ten okres.

Okres wypowiedzenia dla umów na czas określony i nieokreślony zależy od stażu u danego pracodawcy: 2 tygodnie / 1 miesiąc / 3 miesiące (art. 36 §1 k.p.).
Dla umowy na okres próbny obowiązują krótsze okresy (3 dni robocze / 1 tydzień / 2 tygodnie – art. 34 k.p.).

Umowa na czas określony – ważny limit do końca umowy, ale nie więcej niż wypowiedzenie

Jeśli miałeś umowę na czas określony, art. 58 k.p. mówi wprost: odszkodowanie to wynagrodzenie za czas, do którego umowa miała trwać, ale nie więcej niż za okres wypowiedzenia.
W praktyce działa to tak: jeżeli do końca umowy zostały 2 miesiące, a Twój okres wypowiedzenia wynosi 3 miesiące, to i tak dostaniesz maksymalnie 2 miesiące (bo tyle „zostało do końca”). Jeśli do końca umowy zostało 6 miesięcy, a okres wypowiedzenia to 3 miesiące, to dostaniesz maksymalnie 3 miesiące.

Jak liczyć wynagrodzenie do odszkodowania – nie zgadujesz, tylko stosujesz reguły jak przy ekwiwalencie urlopowym

Tu jest najczęstsza mina: ludzie biorą kwotę na umowie i mnożą. A to jest poprawne tylko wtedy, gdy masz wyłącznie stałą pensję bez zmiennych składników.

Podstawę do odszkodowań z Kodeksu pracy oblicza się według zasad z rozporządzenia o ustalaniu wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy (tzw. rozporządzenie płacowe z 29 maja 1996 r.), które odsyła do metod liczenia podobnych jak przy ekwiwalencie urlopowym.

W praktyce:

• składniki stałe (np. stała stawka miesięczna) bierze się w wysokości należnej w danym miesiącu,
• składniki zmienne miesięczne (premie/prowizje) zwykle liczy się jako średnią z 3 miesięcy poprzedzających miesiąc nabycia prawa, a przy dużych wahaniach bywa brany dłuższy okres (do 12 miesięcy – mechanika znana z zasad urlopowych).

Jeżeli więc ktoś miał niską podstawę i wysokie premie, a w pozwie wpisze tylko gołą podstawę, sam sobie obcina roszczenie.

Przykłady obliczeń

Przykład 1: umowa na czas nieokreślony, okres wypowiedzenia 1 miesiąc

Załóżmy:

• stała pensja: 6 000 zł brutto,
• premie miesięczne zmienne z ostatnich 3 miesięcy: 800 zł, 1 200 zł, 1 000 zł.

Średnia premii = (800 + 1 200 + 1 000) / 3
Najpierw suma: 800 + 1 200 = 2 000; 2 000 + 1 000 = 3 000
Potem /3 = 1 000 zł.

Podstawa miesięczna do liczenia = 6 000 + 1 000 = 7 000 zł.
Jeśli okres wypowiedzenia = 1 miesiąc (art. 36 §1 k.p.), odszkodowanie ≈ 7 000 zł.

Przykład 2: okres wypowiedzenia 2 tygodnie

Tu zwykle i tak liczy się „jak za połowę miesiąca” tylko wtedy, gdy system płacowy jest miesięczny; szczegóły techniczne zależą od składników i sposobu rozliczania. Bezpieczna zasada blogowa: odszkodowanie odpowiada wynagrodzeniu za 2 tygodnie, liczonemu zgodnie z rozporządzeniem płacowym.

Przykład 3: umowa na czas określony, do końca zostały 2 miesiące, a okres wypowiedzenia to 3 miesiące

Zadziała limit z art. 58 k.p.: dostajesz maksymalnie wynagrodzenie za 2 miesiące, bo tyle zostało do końca umowy.

Co wybrać: odszkodowanie czy przywrócenie?

Jeżeli Twoim realnym celem jest pieniądz, intuicja mówi odszkodowanie. Tylko że przywrócenie (jeśli w ogóle realne) może otworzyć drogę do wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy (art. 57 k.p.), które bywa korzystniejsze niż odszkodowanie, choć też jest limitowane (maksymalnie 3 miesiące i nie mniej niż 1 miesiąc – z wyjątkami dla szczególnej ochrony).
Z drugiej strony przywrócenie w konflikcie „na noże” bywa życiowo fikcją, a sąd – stosując odpowiednio mechanizm jak przy art. 45 k.p. – może uznać, że przywrócenie jest niecelowe i skończy się na pieniądzach.

W blogu warto to powiedzieć wprost: wybór roszczenia to nie kwestia ambicji, tylko kalkulacji: relacje w firmie, możliwość powrotu, długość procesu, dowody i to, co chcesz osiągnąć.

Terminy

Żądanie przywrócenia do pracy lub odszkodowania składa się w terminie 21 dni od doręczenia zawiadomienia o rozwiązaniu umowy bez wypowiedzenia (art. 264 §2 k.p.).

Wnioski końcowe

Po bezprawnej dyscyplinarce odszkodowanie z Kodeksu pracy jest z reguły „twardo” limitowane: najczęściej to równowartość wynagrodzenia za okres wypowiedzenia, a przy umowie terminowej — do końca umowy, ale nie więcej niż wypowiedzenie (art. 58 k.p.).
Najwięcej tracisz nie na paragrafach, tylko na błędach dowodowych i rachunkowych: nieuwzględnienie zmiennych składników wynagrodzenia oraz przegapienie 21 dni.